Μια νέα μορφή μακροχρόνιας αποταμίευσης και επένδυσης για τα παιδιά σχεδιάζει να θέσει σε εφαρμογή η κυβέρνηση από τις αρχές του 2027, με το κράτος να συμμετέχει ισόποσα στις καταβολές της οικογένειας.
Ο λεγόμενος «Κουμπαράς για τη Νέα Γενιά» είναι στην πραγματικότητα ένας ειδικός επενδυτικός λογαριασμός που θα μπορεί να ανοίγεται κατά τα δύο πρώτα χρόνια της ζωής ενός παιδιού. Για κάθε ευρώ που καταθέτει η οικογένεια, το Δημόσιο θα προσθέτει άλλο ένα ευρώ, μέχρι συγκεκριμένο ετήσιο όριο.
Στόχος είναι το παιδί, φτάνοντας στην ενηλικίωση, να διαθέτει ένα πρώτο σημαντικό κεφάλαιο για σπουδές, επαγγελματική δραστηριότητα, στέγαση ή άλλα πρώτα βήματα της ενήλικης ζωής του.
Πώς λειτουργεί το «1 ευρώ η οικογένεια – 1 ευρώ το κράτος»
Η αρχική μέγιστη κρατική συμμετοχή προβλέπεται να ανέρχεται σε 1.200 ευρώ ετησίως.
Αυτό σημαίνει ότι, εάν μέσα σε ένα έτος η οικογένεια καταθέσει:
- 300 ευρώ, το κράτος θα προσθέσει άλλα 300 ευρώ.
- 600 ευρώ, το κράτος θα προσθέσει άλλα 600 ευρώ.
- 1.200 ευρώ, το κράτος θα προσθέσει άλλα 1.200 ευρώ.
Η οικογένεια δεν είναι υποχρεωμένη να καταθέτει το μέγιστο ποσό ούτε να καταβάλλει χρήματα κάθε χρόνο.
Εάν κάποια χρονιά δεν πραγματοποιηθεί κατάθεση, ο λογαριασμός δεν κλείνει. Παραμένει ενεργός και τα ήδη επενδεδυμένα χρήματα συνεχίζουν να αποδίδουν, αλλά για το συγκεκριμένο έτος δεν θα πραγματοποιείται κρατική συνεισφορά.
Το όριο αυξάνεται κάθε πέντε χρόνια
Το ανώτατο ποσό που θα «ματσάρει» το κράτος δεν θα παραμένει σταθερό στα 1.200 ευρώ.
Σύμφωνα με την επίσημη εξειδίκευση, προβλέπεται αύξησή του κατά 10% ανά πενταετία.
Έτσι, στο κυβερνητικό παράδειγμα προβλέπονται:
1.200 ευρώ ετησίως τα πρώτα πέντε χρόνια
1.320 ευρώ ετησίως την επόμενη πενταετία
1.452 ευρώ ετησίως την τρίτη πενταετία
1.597 ευρώ ετησίως για τα τελευταία χρόνια μέχρι την ενηλικίωση.
Το κράτος θα μπορεί να καταβάλλει κάθε χρόνο ισόποση συμμετοχή με την οικογένεια μέχρι αυτά τα όρια.
Μέχρι 10.000 ευρώ μπορεί να καταθέτει η οικογένεια
Εδώ υπάρχει μια σημαντική διευκρίνιση.
Το όριο των 1.200 ευρώ δεν αποτελεί το μέγιστο ποσό που μπορεί να κατατεθεί στον λογαριασμό. Αποτελεί το αρχικό ανώτατο ποσό μέχρι το οποίο θα συμμετέχει ισόποσα το κράτος.
Ο γονέας θα μπορεί να εισφέρει μέχρι 10.000 ευρώ τον χρόνο, ώστε, σύμφωνα με την κυβέρνηση, να αποτρέπεται η χρήση του λογαριασμού ως εργαλείου απόκρυψης πλούτου.
Οι καταβολές μπορούν να πραγματοποιούνται είτε περιοδικά, για παράδειγμα με πάγια εντολή 100 ευρώ τον μήνα, είτε όποτε επιλέγει η οικογένεια.
Σύμφωνα επίσης με όσα έχουν παρουσιαστεί από το οικονομικό επιτελείο, στον «κουμπαρά» θα μπορούν πρακτικά να συνεισφέρουν και άλλα πρόσωπα του οικογενειακού περιβάλλοντος, όπως παππούδες, γιαγιάδες, νονοί και συγγενείς.
Ποια παιδιά θα μπορούν να μπουν
Κάθε παιδί θα μπορεί να διαθέτει έναν μόνο ειδικό επενδυτικό λογαριασμό.
Για να ανοίξει ο λογαριασμός θα πρέπει τουλάχιστον ο ένας από τους δύο γονείς να είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι, σύμφωνα με την επίσημη παρουσίαση, δεν προβλέπονται εισοδηματικά ή περιουσιακά κριτήρια.
Στόχος είναι τα πρώτα σχετικά επενδυτικά προϊόντα να είναι διαθέσιμα από τις αρχές του 2027. Καθώς ο λογαριασμός θα μπορεί να ανοίγει κατά τα δύο πρώτα χρόνια από τη γέννηση, κατά την έναρξη του προγράμματος σχεδιάζεται να μπορούν να ενταχθούν παιδιά που γεννήθηκαν το 2025 και το 2026.
Τα χρήματα δεν θα μένουν απλώς στην τράπεζα
Ο όρος «κουμπαράς» μπορεί να δημιουργεί την εντύπωση ενός απλού αποταμιευτικού λογαριασμού. Ωστόσο, πρόκειται για επενδυτικό προϊόν.
Τα ποσά θα επενδύονται υποχρεωτικά, ανάλογα με το προϊόν που θα επιλέξει η οικογένεια, σε:
- αμοιβαία κεφάλαια,
- μετοχές,
- εταιρικά ομόλογα που διαπραγματεύονται σε οργανωμένη αγορά,
- κρατικά ομόλογα.
Οι επενδύσεις θα μπορούν να πραγματοποιούνται μέσω οργανωμένων αγορών της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ προβλέπεται ο αποκλεισμός επενδύσεων σε αγορές τρίτων χωρών.
Αυτό σημαίνει ότι οι τελικές αποδόσεις δεν θα είναι ίδιες για όλους ούτε μπορούν να θεωρηθούν εξασφαλισμένες, καθώς θα εξαρτώνται από το επενδυτικό προϊόν και το επίπεδο κινδύνου που θα επιλεγεί.
Από τράπεζες, ασφαλιστικές και επενδυτικές εταιρείες
Τα προϊόντα θα μπορούν να προσφέρονται όχι μόνο από τράπεζες αλλά και από ασφαλιστικές επιχειρήσεις και αδειοδοτημένες Επιχειρήσεις Παροχής Επενδυτικών Υπηρεσιών.
Θα απαιτείται ειδική έγκριση και, όπου προβλέπεται, συνεργασία με την Τράπεζα της Ελλάδος και την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς.
Προβλέπεται επίσης κοινός τρόπος παρουσίασης του κόστους των προϊόντων και ενιαίος συνολικός δείκτης κόστους, ώστε οι γονείς να μπορούν να συγκρίνουν ευκολότερα διαφορετικές επιλογές.
Η οικογένεια θα έχει ακόμη τη δυνατότητα δωρεάν αλλαγής εγκεκριμένου επενδυτικού προϊόντος ή παρόχου.
Πόσα χρήματα μπορεί να έχει ένα παιδί στα 18 του
Το επίσημο παράδειγμα της κυβέρνησης αφορά παιδί που γεννήθηκε το 2026 και για το οποίο ανοίγει λογαριασμός το 2027.
Εάν η οικογένεια αξιοποιήσει κάθε χρόνο ολόκληρο το ποσό που επιδοτείται ισόποσα από το κράτος, μέχρι τα 18 χρόνια θα έχουν κατατεθεί συνολικά:
49.304 ευρώ
Από αυτά:
24.652 ευρώ θα έχει καταβάλει η οικογένεια
και
24.652 ευρώ το ελληνικό Δημόσιο.
Το τελικό ποσό μπορεί να είναι αισθητά υψηλότερο λόγω των επενδυτικών αποδόσεων.
Με βάση τα ενδεικτικά κυβερνητικά παραδείγματα:
Με μέση ετήσια απόδοση 3%
Το κεφάλαιο μπορεί να φτάσει περίπου τις 64.109 ευρώ.
Με μέση ετήσια απόδοση 5%
Το ποσό μπορεί να ανέλθει περίπου στις 77.062 ευρώ.
Σε δημοσιευμένα παραδείγματα έχει παρουσιαστεί και σενάριο απόδοσης 7%, στο οποίο το τελικό κεφάλαιο μπορεί να ξεπεράσει τις 90.000 ευρώ.
Χρειάζεται, ωστόσο, μια ουσιώδης επισήμανση: οι αποδόσεις αυτές αποτελούν υποθετικά σενάρια και όχι εγγύηση για το ποσό που θα λάβει τελικά το παιδί. Όπως σε κάθε επενδυτικό προϊόν, το αποτέλεσμα εξαρτάται από τις αγορές, τις αποδόσεις, το κόστος και το προφίλ κινδύνου.
Πότε μπορούν να βγουν τα χρήματα
Κατά κανόνα, ανάληψη από τον ειδικό λογαριασμό θα μπορεί να γίνει μόνο όταν το παιδί συμπληρώσει τα 18 χρόνια.
Προβλέπονται συγκεκριμένες εξαιρέσεις:
- θάνατος γονέα,
- θάνατος του τέκνου,
- σοβαρός λόγος υγείας του παιδιού που απαιτεί χειρουργική αντιμετώπιση και πιστοποιείται από δημόσιο νοσοκομείο.
Μετά τη συμπλήρωση των 18 ετών, το συσσωρευμένο ποσό θα μεταφέρεται σε τυπικό καταθετικό λογαριασμό στο όνομα του παιδιού.
Αφορολόγητα τα κέρδη του λογαριασμού
Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο του σχεδιασμού είναι η φορολογική μεταχείριση.
Το εισόδημα που θα αποκτά το παιδί μέσω του ειδικού επενδυτικού λογαριασμού προβλέπεται να απαλλάσσεται από τον φόρο εισοδήματος.
Η απαλλαγή αφορά, σύμφωνα με την επίσημη παρουσίαση, φόρο τόκων, υπεραξία από μεταβίβαση κεφαλαίου και φόρο μερισμάτων.
Το μεγάλο ερώτημα: απόδοση και επενδυτικός κίνδυνος
Το πρόγραμμα εμφανίζει ένα ιδιαίτερα ισχυρό κίνητρο για τις οικογένειες, καθώς το κράτος ουσιαστικά διπλασιάζει την καταβολή τους μέχρι το εκάστοτε προβλεπόμενο όριο.
Ωστόσο, σε αντίθεση με έναν απλό τραπεζικό κουμπαρά, εδώ εισέρχεται ο παράγοντας της επένδυσης.
Το ύψος του τελικού κεφαλαίου θα επηρεάζεται από το προϊόν που θα επιλέξει κάθε οικογένεια, τις διακυμάνσεις των αγορών και το κόστος διαχείρισης.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του ΣΚΑΪ, στον σχεδιασμό προβλέπεται οι συμμετέχοντες πάροχοι να διαθέτουν τουλάχιστον μία επιλογή εγγύησης κεφαλαίου, ενώ για υψηλότερες δυνητικές αποδόσεις θα μπορεί να επιλέγεται μεγαλύτερο επενδυτικό ρίσκο.
Γι’ αυτό και οι τελικές τεχνικές προδιαγραφές των προϊόντων, τα κόστη, οι εγγυήσεις και η ακριβής διαδικασία επιλογής τους θα έχουν ιδιαίτερη σημασία για τους γονείς.
Πόσο θα κοστίσει στο Δημόσιο
Η κυβέρνηση υπολογίζει ότι, εάν στο πρόγραμμα συμμετέχει περίπου το ένα τρίτο των παιδιών που γεννιούνται κάθε χρόνο, το δημοσιονομικό κόστος θα ανέλθει περίπου στα 55 εκατ. ευρώ κατά το πρώτο έτος εφαρμογής.
Στη συνέχεια εκτιμάται ότι θα αυξάνεται κατά περίπου 27 εκατ. ευρώ ετησίως, ενώ μέχρι το 2040 το συνολικό ετήσιο κόστος αναμένεται να πλησιάσει το μισό δισεκατομμύριο ευρώ.
Τι μένει να ξεκαθαρίσει
Παρά την αναλυτική παρουσίαση του βασικού μηχανισμού, μέχρι την έναρξη του προγράμματος απομένουν σημαντικές τεχνικές λεπτομέρειες.
Θα πρέπει να οριστικοποιηθούν τα εγκεκριμένα προϊόντα, οι ακριβείς όροι και τα κόστη τους, η διαδικασία ανοίγματος του λογαριασμού, ο τρόπος πίστωσης της κρατικής συνεισφοράς, καθώς και οι επιμέρους κανόνες εποπτείας.
Ο στόχος που έχει τεθεί είναι οι πρώτες επιλογές να είναι διαθέσιμες στις αρχές του 2027.
Ο νέος «Κουμπαράς για τη Νέα Γενιά» αποτελεί έτσι μια διαφορετική προσέγγιση στην οικογενειακή στήριξη: αντί για μία εφάπαξ παροχή, το Δημόσιο επιχειρεί να δημιουργήσει ένα κεφάλαιο που θα χτίζεται σε βάθος 18 ετών μαζί με το παιδί.
Το πραγματικό αποτέλεσμα, ωστόσο, θα κριθεί τόσο από το πόσες οικογένειες θα μπορέσουν στην πράξη να αποταμιεύουν συστηματικά όσο και από την ασφάλεια, το κόστος και τις πραγματικές μακροχρόνιες αποδόσεις των επενδυτικών προϊόντων που θα προσφερθούν.