30.000 λιγότερα παιδιά στην Α’ Δημοτικού μέσα σε μία δεκαετία. Οι γεννήσεις καταρρέουν, τα σχολεία συγχωνεύονται και η Ελλάδα γερνά. Όλα τα νέα στοιχεία.
Οι γεννήσεις έχουν υποχωρήσει δραματικά, ο μαθητικός πληθυσμός συρρικνώνεται και δεκάδες σχολικές μονάδες καταργούνται, συγχωνεύονται ή υποβαθμίζονται. Η δημογραφική κρίση δεν αποτελεί πλέον πρόβλημα του μέλλοντος, αλλά μια πραγματικότητα που φαίνεται ήδη στις σχολικές αίθουσες.
Η εικόνα που διαμορφώνεται στα ελληνικά σχολεία προκαλεί έντονο προβληματισμό, καθώς μέσα σε μόλις μία δεκαετία οι μαθητές που εγγράφονται στην Α’ Δημοτικού έχουν μειωθεί κατά περίπου 30.000 παιδιά.
Το στοιχείο αυτό αποτελεί μία από τις πλέον χαρακτηριστικές αποτυπώσεις της δημογραφικής κρίσης που αντιμετωπίζει η χώρα.
Πίσω από τις άδειες σχολικές αίθουσες, τις συγχωνεύσεις και τις καταργήσεις σχολείων βρίσκεται μια πολύ μεγαλύτερη πληθυσμιακή αλλαγή: η Ελλάδα αποκτά ολοένα και λιγότερα παιδιά, την ώρα που αυξάνεται το ποσοστό των ηλικιωμένων.
Από 114.766 γεννήσεις το 2010 σε περίπου 65.600 το 2025
Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ αποτυπώνουν με τον πλέον ξεκάθαρο τρόπο το μέγεθος του προβλήματος.
Το 2025 καταγράφηκαν στην Ελλάδα περίπου 65.594 γεννήσεις, αριθμός αισθητά μειωμένος σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια.
Η σύγκριση με το 2010 είναι εντυπωσιακή.
Τότε είχαν καταγραφεί 114.766 γεννήσεις.
Μέσα σε δεκαπέντε χρόνια, επομένως, ο αριθμός των γεννήσεων έχει μειωθεί κατά περίπου 43%.
Την ίδια στιγμή, το 2024 είχαν καταγραφεί μόλις 68.467 γεννήσεις, ενώ οι θάνατοι ξεπέρασαν τους 126.000.
Η φυσική μείωση του πληθυσμού είναι πλέον σταθερό χαρακτηριστικό της ελληνικής πραγματικότητας.
Μικρή ανάκαμψη στις αρχές του 2026, αλλά όχι ανατροπή της τάσης
Τα πρώτα στοιχεία του 2026 έδειξαν μια οριακή αύξηση των γεννήσεων.
Κατά το πρώτο τρίμηνο του έτους καταγράφηκαν περίπου 15.946 γεννήσεις, έναντι 15.889 την αντίστοιχη περίοδο του 2025.
Η αύξηση είναι μόλις 0,4%.
Ωστόσο, σε σύγκριση με το πρώτο τρίμηνο του 2021, όταν είχαν καταγραφεί περίπου 20.700 γεννήσεις, η πτώση παραμένει τεράστια.
Μέσα σε πέντε χρόνια οι γεννήσεις στο πρώτο τρίμηνο του έτους έχουν μειωθεί κατά περίπου 23%.
Έτσι, μια μικρή θετική μεταβολή δεν μπορεί ακόμη να θεωρηθεί ένδειξη αντιστροφής της δημογραφικής τάσης.
Σχεδόν 78.000 λιγότεροι μαθητές στα Δημοτικά
Η μείωση των γεννήσεων μεταφέρεται πλέον ξεκάθαρα στις σχολικές αίθουσες.
Το σχολικό έτος 2014-2015 στα Δημοτικά σχολεία της χώρας φοιτούσαν περίπου 639.600 μαθητές.
Το 2023-2024 ο αριθμός τους είχε μειωθεί στους περίπου 561.900 μαθητές.
Αυτό σημαίνει ότι μέσα σε λιγότερο από μία δεκαετία τα Δημοτικά σχολεία έχασαν σχεδόν 78.000 μαθητές.
Η πτώση ξεπερνά το 12%.
Πρόκειται για μια τεράστια μεταβολή, η οποία επηρεάζει ήδη τον εκπαιδευτικό σχεδιασμό, τη λειτουργία σχολικών μονάδων και ολόκληρες τοπικές κοινωνίες.
Καταργήσεις και συγχωνεύσεις σχολείων
Η δημογραφική συρρίκνωση έχει ήδη απτές συνέπειες.
Για το σχολικό έτος 2026-2027 προβλέπονται, μεταξύ άλλων:
43 καταργήσεις Νηπιαγωγείων
32 καταργήσεις Δημοτικών σχολείων
70 Νηπιαγωγεία που συγχωνεύονται σε 33 σχολικές μονάδες
12 Δημοτικά που συγχωνεύονται σε 6 σχολικές μονάδες
40 Νηπιαγωγεία που υποβιβάζονται
106 Δημοτικά σχολεία που υποβιβάζονται λόγω μειωμένου μαθητικού πληθυσμού
Σε αρκετές περιπτώσεις πρόκειται για σχολικές μονάδες που είχαν ήδη τεθεί σε αναστολή λειτουργίας λόγω ελάχιστου ή ακόμη και μηδενικού αριθμού μαθητών.
Το φαινόμενο αφορά κυρίως την περιφέρεια, χωρίς όμως να αφήνει ανεπηρέασμένα και μεγάλα αστικά κέντρα.
Η Δυτική Μακεδονία στο επίκεντρο της δημογραφικής κατάρρευσης
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η εικόνα στη Δυτική Μακεδονία.
Μεταξύ των απογραφών του 2011 και του 2021 ο συνολικός πληθυσμός της Περιφέρειας μειώθηκε κατά περίπου 10,3%.
Ακόμη μεγαλύτερη είναι όμως η πτώση στις νεότερες ηλικίες.
Τα παιδιά ηλικίας 0 έως 9 ετών μειώθηκαν κατά περίπου 27,2%.
Παράλληλα, οι πολίτες ηλικίας 30 έως 39 ετών μειώθηκαν κατά σχεδόν 29%.
Πρόκειται για την ηλικιακή ομάδα που κατά κανόνα δημιουργεί οικογένειες και αποκτά παιδιά.
Όταν μειώνεται δραματικά αυτή η πληθυσμιακή ομάδα, οι συνέπειες στις γεννήσεις τα επόμενα χρόνια είναι αναπόφευκτες.
Μεγάλη μείωση παιδιών και στην Κεντρική Μακεδονία
Η εικόνα είναι έντονα αρνητική και στην Κεντρική Μακεδονία.
Μεταξύ 2011 και 2021 ο συνολικός πληθυσμός μειώθηκε κατά περίπου 4,6%.
Όμως τα παιδιά ηλικίας 0 έως 9 ετών μειώθηκαν κατά περίπου 22%.
Από περίπου 188.700 παιδιά το 2011, ο αριθμός τους έπεσε στα περίπου 147.000 το 2021.
Την ίδια περίοδο, ο αριθμός των κατοίκων άνω των 80 ετών αυξήθηκε θεαματικά.
Η περιοχή, όπως και συνολικά η χώρα, εμφανίζει πλέον τα χαρακτηριστικά μιας κοινωνίας που γερνά ταχύτατα.
Η Ελλάδα ανάμεσα στις πιο γερασμένες χώρες της Ευρώπης
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην πτώση των γεννήσεων.
Σύμφωνα με ευρωπαϊκά στοιχεία, η διάμεση ηλικία στην Ελλάδα πλησιάζει πλέον τα 47 έτη, μία από τις υψηλότερες στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Παράλληλα, οι μακροχρόνιες δημογραφικές προβολές δείχνουν σημαντική μείωση του πληθυσμού εργασιακής ηλικίας τις επόμενες δεκαετίες.
Ο πληθυσμός ηλικίας 20 έως 64 ετών ενδέχεται να μειωθεί δραματικά έως το 2050, ενώ ο αριθμός των πολιτών άνω των 65 ετών αναμένεται να αυξηθεί.
Αυτό δημιουργεί πιέσεις όχι μόνο στο εκπαιδευτικό σύστημα, αλλά και στην οικονομία, στο ασφαλιστικό, στην αγορά εργασίας και στο σύστημα υγείας.
Δεν φταίει μόνο η υπογεννητικότητα
Η μείωση του μαθητικού πληθυσμού δεν οφείλεται αποκλειστικά στη μείωση των γεννήσεων.
Σημαντικό ρόλο έχει παίξει και η μαζική φυγή νέων Ελλήνων στο εξωτερικό, ιδιαίτερα κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης.
Χιλιάδες άνθρωποι παραγωγικής και αναπαραγωγικής ηλικίας εγκατέλειψαν τη χώρα.
Πολλοί από αυτούς απέκτησαν παιδιά στο εξωτερικό, ενώ άλλοι έφυγαν μαζί με τις οικογένειές τους.
Σύμφωνα με δημογραφικές εκτιμήσεις, περίπου τα δύο τρίτα της μείωσης του μαθητικού πληθυσμού σχετίζονται με την πτώση των γεννήσεων και περίπου το ένα τρίτο με τη μετανάστευση.
Το πρόβλημα είναι βαθύτερο από τους αριθμούς
Το δημογραφικό συνδέεται άμεσα με τις συνθήκες ζωής των νέων ανθρώπων.
Η ακρίβεια, η στεγαστική κρίση, οι χαμηλοί μισθοί, η εργασιακή ανασφάλεια, το κόστος ανατροφής ενός παιδιού, οι περιορισμένες υποδομές σε αρκετές περιοχές αλλά και η μαζική μετανάστευση νέων στο εξωτερικό διαμορφώνουν ένα περιβάλλον στο οποίο η δημιουργία οικογένειας γίνεται όλο και δυσκολότερη.
Γι’ αυτό και το δημογραφικό δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποκλειστικά με επιδόματα.
Απαιτεί μια συνολική πολιτική που θα επιτρέπει στους νέους ανθρώπους να εργάζονται, να στεγάζονται, να δημιουργούν οικογένεια και να παραμένουν στην Ελλάδα.
Τα 30.000 λιγότερα πρωτάκια είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου
Η μείωση κατά περίπου 30.000 των μαθητών της Α’ Δημοτικού μέσα σε μία δεκαετία αποτελεί ίσως τον πιο απλό τρόπο να γίνει αντιληπτή η έκταση της δημογραφικής κρίσης.
Πίσω όμως από αυτόν τον αριθμό βρίσκονται δεκάδες χιλιάδες λιγότερες γεννήσεις, χωριά και μικρές πόλεις που χάνουν νέους κατοίκους, σχολεία που κλείνουν και μια χώρα της οποίας η ηλικιακή πυραμίδα μεταβάλλεται με ταχύτητα.
Το δημογραφικό δεν είναι πλέον ένα πρόβλημα του 2040 ή του 2050.
Είναι ήδη εδώ.
Και το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο πόσα σχολεία θα υπάρχουν τα επόμενα χρόνια.
Είναι πόσα παιδιά θα υπάρχουν για να καθίσουν στα θρανία τους.