Για ακόμη μία φορά η δημόσια συζήτηση περιστρέφεται γύρω από το τουρκικό casus belli, τα F-35 και τις γεωπολιτικές ισορροπίες. Η Άγκυρα εμφανίζεται να αναζητά τρόπους να βελτιώσει τις σχέσεις της με τη Δύση, ενώ την ίδια στιγμή η Ελλάδα εξακολουθεί να αποφεύγει να ασκήσει ένα δικαίωμα που απορρέει από το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας: την επέκταση των χωρικών της υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια.
Η κυβέρνηση δηλώνει διαρκώς ότι η επέκταση αποτελεί «κυριαρχικό δικαίωμα». Αν όμως ένα δικαίωμα δεν ασκείται επί δεκαετίες, εύλογα γεννάται το ερώτημα: ποιο είναι το πραγματικό μήνυμα που εκπέμπεται; Ότι η Ελλάδα έχει δικαίωμα μόνο στα λόγια;
Η Τουρκία εξακολουθεί από το 1995 να διατηρεί σε ισχύ την απειλή πολέμου (casus belli) σε περίπτωση επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στο Αιγαίο. Πρόκειται για μια θέση που έρχεται σε σύγκρουση με τη λογική του Διεθνούς Δικαίου και έχει επανειλημμένα αποτελέσει αντικείμενο ελληνικών διαμαρτυριών.
Αν η Αθήνα θεωρεί –και σωστά– ότι η απειλή αυτή είναι απαράδεκτη, τότε γιατί δεν συνοδεύει τη ρητορική της με αντίστοιχες πρωτοβουλίες; Η συνεχής αναβολή δημιουργεί την εικόνα μιας χώρας που διαθέτει δικαιώματα, αλλά διστάζει να τα ασκήσει.
Η κυβέρνηση προβάλλει ως επιχείρημα ότι οι χειρισμοί πρέπει να γίνονται στον κατάλληλο χρόνο και με γνώμονα το εθνικό συμφέρον. Πρόκειται για μια θεμιτή θέση. Ωστόσο, όταν αυτή η επίκληση επαναλαμβάνεται επί χρόνια χωρίς συγκεκριμένο ορίζοντα, η κριτική ότι κυριαρχεί η πολιτική της αδράνειας γίνεται αναπόφευκτη.
Η Ελλάδα έχει ήδη επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στο Ιόνιο στα 12 ναυτικά μίλια. Αυτό αποδεικνύει ότι το μέτρο δεν είναι θεωρητικό ούτε ανεφάρμοστο. Το ερώτημα αφορά το Αιγαίο, εκεί όπου η τουρκική απειλή εξακολουθεί να λειτουργεί αποτρεπτικά.
Μια κυβέρνηση που δηλώνει ότι υπερασπίζεται την εθνική κυριαρχία οφείλει να εξηγεί με σαφήνεια γιατί δεν ασκεί ένα αναγνωρισμένο κυριαρχικό δικαίωμα ή, εναλλακτικά, να παρουσιάζει μια ολοκληρωμένη στρατηγική για το πότε και υπό ποιες προϋποθέσεις σκοπεύει να το πράξει.
Στην εξωτερική πολιτική απαιτείται ψυχραιμία, αλλά όχι ακινησία. Διπλωματία δεν σημαίνει διαρκής αναβολή. Και η αποτροπή δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά σε δηλώσεις.
Τα 12 ναυτικά μίλια δεν είναι θέμα επικοινωνίας ούτε προεκλογικής ρητορικής. Είναι ένα δικαίωμα που η ίδια η ελληνική πολιτεία αναγνωρίζει ως υπαρκτό. Όσο αυτό παραμένει ανενεργό, η κυβέρνηση θα βρίσκεται αντιμέτωπη με το εύλογο πολιτικό ερώτημα: αν δεν ασκείται σήμερα, πότε ακριβώς σκοπεύει να ασκηθεί;